Czy Polacy korzystają z telemedycyny? Tak – badania naukowe i dane systemowe jednoznacznie pokazują, że zdalne świadczenia zdrowotne stały się trwałym elementem opieki medycznej w Polsce, a ich wykorzystanie utrzymuje się na wysokim poziomie także po zakończeniu najintensywniejszego okresu pandemii.

• Zdalne formy kontaktu z lekarzem są powszechnie wykorzystywane w podstawowej opiece zdrowotnej.
• Narzędzia cyfrowe zostały trwale włączone w codzienne funkcjonowanie ochrony zdrowia.
• Najlepiej oceniane są usługi związane z kontynuacją leczenia i sprawami administracyjnymi.
• Akceptacja pacjentów zależy od rodzaju problemu zdrowotnego oraz jakości organizacji świadczenia.

Zobacz też: Teleporada czy wizyta stacjonarna – plusy i minusy każdego rozwiązania

Czy telemedycyna stała się powszechną formą kontaktu pacjenta z lekarzem?

Tak, telemedycyna jest obecnie jedną z realnie wykorzystywanych form udzielania świadczeń zdrowotnych w Polsce, co potwierdzają zarówno dane instytucjonalne, jak i publikacje naukowe analizujące praktykę kliniczną po 2020 roku.

Badania prowadzone w podstawowej opiece zdrowotnej wskazują, że znaczna część porad została przeniesiona do kanału zdalnego, szczególnie w okresach zwiększonego obciążenia systemu. Po ustąpieniu presji epidemicznej liczba takich świadczeń spadła, ale nie wróciła do poziomu sprzed 2020 roku, co sugeruje trwałą zmianę modelu kontaktu pacjenta z lekarzem.

Analizy podkreślają również, że dla wielu pacjentów zdalna forma konsultacji stała się pierwszym punktem kontaktu z systemem, zwłaszcza w sprawach niewymagających badania fizykalnego, a jej dostępność wpłynęła na skrócenie czasu oczekiwania na poradę.

Jak Polacy wykorzystują e-wizyty w praktyce klinicznej?

Najczęściej e-wizyty są wykorzystywane do problemów zdrowotnych, które można bezpiecznie ocenić na podstawie wywiadu medycznego oraz dostępnej dokumentacji, bez konieczności bezpośredniego badania pacjenta.

Publikacje naukowe wskazują, że zdalne konsultacje dobrze sprawdzają się w sytuacjach takich jak kontrola stanu zdrowia, omówienie wyników badań czy kwalifikacja do dalszej diagnostyki. Jednocześnie autorzy badań podkreślają, że skuteczność tej formy kontaktu jest silnie zależna od kompetencji komunikacyjnych lekarza oraz jasnego określenia celu wizyty.

W analizach jakościowych pacjenci zwracali uwagę, że największą wartością e-wizyt jest oszczędność czasu i łatwiejszy dostęp do porady, natomiast ograniczeniem bywa brak możliwości pełnej oceny klinicznej w bardziej złożonych przypadkach.

Najczęstsze powody korzystania z tej formy kontaktu to:

• Kontynuacja wcześniej rozpoczętego leczenia.
• Konsultacja wyników badań laboratoryjnych lub obrazowych.
• Ustalenie dalszego postępowania bez konieczności wizyty osobistej.

 

Jaką rolę odgrywają e-recepty i e-zwolnienia w opiece zdrowotnej?

E-recepty oraz e-zwolnienia stały się jednym z najbardziej rozpowszechnionych elementów cyfryzacji ochrony zdrowia i istotnie wspierają funkcjonowanie zdalnych konsultacji.

Badania systemowe pokazują, że niemal wszystkie recepty w Polsce są obecnie wystawiane w formie elektronicznej, co umożliwia pacjentom szybki dostęp do leków, szczególnie w przypadku chorób wymagających długotrwałej terapii. W literaturze podkreśla się, że to rozwiązanie znacząco zmniejszyło liczbę wizyt realizowanych wyłącznie w celu uzyskania recepty.

Podobnie e-zwolnienia usprawniły obieg dokumentów pomiędzy pacjentem, lekarzem a instytucjami publicznymi. Autorzy analiz zwracają jednak uwagę, że sama cyfryzacja dokumentacji nie powinna zastępować rzetelnej oceny klinicznej, a decyzja o wystawieniu zwolnienia musi wynikać z rzeczywistego stanu zdrowia pacjenta.

Kto najczęściej korzysta z telemedycyny i jak wpływa to na system opieki?

Z badań wynika, że korzystanie z usług zdalnych nie jest równomierne w całej populacji, a różnice wynikają głównie z potrzeb zdrowotnych, kompetencji cyfrowych oraz dostępności świadczeń stacjonarnych.

Analizy przeprowadzane w Polsce wskazują, że częściej z telemedycyny korzystają osoby lepiej odnajdujące się w środowisku cyfrowym oraz pacjenci pozostający w stałym kontakcie z lekarzem prowadzącym. Jednocześnie podkreśla się, że w przypadku osób starszych lub pacjentów wymagających złożonej diagnostyki, model wyłącznie zdalny może pogłębiać bariery w dostępie do opieki.

Z perspektywy organizacyjnej, rozwój usług zdalnych wpływa na system opieki zdrowotnej w Polsce, wymuszając tworzenie standardów kwalifikacji pacjentów, jasnych zasad dokumentowania oraz hybrydowych modeli łączących wizyty stacjonarne i zdalne.

Sekcja pytań i odpowiedzi:

Czy zdalna konsultacja może zastąpić każdą wizytę u lekarza?
Nie, badania jednoznacznie pokazują, że jest ona odpowiednia głównie w określonych sytuacjach i nie powinna zastępować wizyt wymagających badania fizykalnego.

Czy korzystanie z telemedycyny utrzymało się po pandemii?
Tak, publikacje naukowe wskazują, że mimo spadku liczby zdalnych porad w porównaniu z okresem pandemii, poziom ich wykorzystania pozostaje wyraźnie wyższy niż przed 2020 rokiem.

Czy e-recepta zawsze oznacza konsultację zdalną?
Nie, recepta elektroniczna może być wystawiona zarówno po wizycie osobistej, jak i po konsultacji zdalnej, w zależności od decyzji lekarza.

Czy telemedycyna jest dobrze oceniana przez pacjentów?
Oceny są zróżnicowane i zależą od rodzaju problemu zdrowotnego, jakości komunikacji oraz organizacji świadczenia.

Źródła:

1. Furlepa K. i wsp. Telemedicine in Poland: challenges and perspectives. International Journal of Environmental Research and Public Health.
2. Hawrysz L. i wsp. Patient satisfaction with teleconsultations in primary care in Poland. BMC Health Services Research.
3. Frankowska A. i wsp. Quality of telemedicine services during the COVID-19 period in Poland. Journal of Medical Internet Research.
4. Pogorzelska K. i wsp. Patients’ dissatisfaction and satisfaction with remote consultations in primary care. Primary Health Care Research & Development.